Proweniencja: Chiny, dynastia Qing, okres Yōngzhén (1722–1735) i Qiánlóng (1735–1796).

Warsztat: nieznany, prawdopodobnie z okolic Shěnyáng (Mandżuria)

Detal architektoniczny; glina palona; odciskanie w matrycy, obróbka ręczna, szkliwienie na kolor intensywnie zielony, wypalanie; wymiary: nieznane. Na podstawie analogii można określić wysokość mieszczącą się w przedziale 22–33 cm

Sygnatury, napisy: brak

Nr przedwojenny inw.: nieznany

Data utraty dzieła: l. 1945–1961

Obecne miejsce przechowywania, inw.: relikt dachówki, znajduje się w zbiorze pomocniczym kolekcji detal architektoniczny i przechowywany jest w piwnicy pod kuchnią na Zamku Wysokim wraz z zabytkowym materiałem rewindykowanym w 1964 roku z Politechniki Gdańskiej.

Z daru misjonarza ojca Grotte, dostarczonego przez Ernsta Börchmanna w 1909 roku do zbiorów malborskich, bądź z daru chińskiego księcia, regenta Zàifēnga.

Dachówka korytkowa, środkowa, typ gąsior z zębem zaczepu z tyłu i nasadzoną na grzbiecie pełnoplastyczną figurą hybrydalnego zwierzęcia – smoka o torsie i nogach lwa, ale pokrytym rybią łuską a na karku z długą, końską grzywą. Ukazane jest ono w pozycji siedzącej na dwóch tylnych łapach i wsparte na dwóch przednich stojących prosto. Ogon zwierzęcia zachowany szczątkowo; zapewne był wzniesiony w górę. Głowa smoka owalna, o małych, okrągłych uszach, a poprzez brodę i rogi przypominająca kozią, była mocno osadzona na masywnej, lekko wygiętej szyi pokrytej łuskami. Bujna grzywa zwierzęcia była podniesiona do góry, esowato wygięta i jakby przytrzymywana przez płożące się na boki dwa rogi.

W przedwojennych zbiorach malborskich znajdowały się jeszcze mniejsze dachówki z tą hybrydalną figurą, niektóre nieco inaczej opracowane miały torsy lub głowy, przez co przypominały bardziej figurę lwa, stąd w starszej literaturze przedmiotu często utożsamiane były z „lwem Fo” lub „psem Fo”. Dachówki mogły pochodzić z innych budowli i być wykonane przez różne warsztaty.

Ikonografia: Figury te można interpretować według mitologii chińskiej jako smoki ziemi (chin. Dì lóng). Bóstwa, które miały znaczenie apotropaiczne. W chińskiej „Księdze Rytuałów” wymienionych jest pięć gatunków stworzeń, pośród których znajduje się smok jako król zwierząt łuskoskórnych. Zajmuje on czwarte miejsce przed człowiekiem o nagiej skórze a po jednorożcu chińskim (chin. qilin) – przedstawicielu zwierząt pokrytych sierścią, feniksie – opierzonych i żółwiu – skorupiaków (zob.: W. Eberhard, Symbole chińskie. Słownik, Kraków 1996, s.204, 234−237).

Analogie: W zbiorach Museum für Ostasiatische Kunst w Kolonii znajdują się analogiczne przykłady dachówek z tymi figurami smoków z XVII–XVIII wieku, które podobnie opracowano plastycznie i kolorystycznie (zob. J. Huo, Weisses Gold. Porzellan und Baukeramik aus China 1400 bis 1900, Köln 2015, s. 246−247 [kat. 98]; E. Fuchs, Dachreiter und verwandete chinesische Keramik des XV. Bis XVIII. Jahrhundert, München [b.r.], s. 58 [kat 10], s. 59 [kat.14], Tafel 10, 14).

(oprac. dr B. Pospieszna)

Marienburg Baujahr 1910, fot. 5.

Relikt dachówki, zbiory MZM (fot. B. Pospieszna).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *