autor: tkacz Barke

miejsce pochodzenia: Bągart, powiat sztumski, woj. pomorskie

czas powstania: 1868

technika: tkactwo

materiał: tkanina adamszkowa

wymiary: nieznane

sygnatura: dawny numer W.Pr.2917

Kapa została zakupiona  w 1938 r. od pani Barke za kwotę 10 marek. Wg zapisu w księdze inwentarzowej była to biało-czerwona tkanina adamaszkowa ze wzorem gwiazdy i datą 1868. Produkcja adamaszku wymaga od swego twórcy znacznej wprawy i umiejętności. Krosna przeznaczone do wytwarzania tego typu tkanin wyposażane były w specjalny mechanizm żakardowy, wynaleziony na początku XIX w. Dzięki jego zastosowaniu można było uzyskać tkaninę o bogatym i skomplikowanym wzorze. Tkacz Barke z Bągartu wytwarzał adamaszki białe, biało-niebieskie, biało-żółte i biało-czerwone, o czym informują nas kolejne zapisy w księdze inwentarzowej.

Szczęśliwie poza wzmianką pisaną zachował się także wizerunek kapy [neg. 2294(2)]. Bordiura nakrycia składała się z trzech szerszych pasm. Kolorystyczny układ patrząc od krawędzi tkaniny to sekwencja czerwony-biały-czerwony, przy czym centralne białe pasmo było dodatkowo przedzielone przez dwa czerwone paseczki. W narożnikach widać odwrotne ułożenie barw, co w efekcie pozwoliło uzyskać kształt krzyża. Część środkowa kapy posiadała wzór w układzie szachownicowym. Na białym tle został umieszczony motyw czerwonych dużych gwiazd (płatków śniegu) oraz motyw złożony z szeregu drobniejszych  kwadracików. Przy jednym z boków powyżej bordiury we wzór została wpleciona data 1868.

Tkanina stanowi klasyczny przykład wzornictwa geometrycznego. Analogiczne motywy były stosowane  w Prusach Wschodnich w regionie Tylży i Ragnety (Kreis Tilsit-Ragnit) na początku XX w. Tam również występowały w kolorystyce biało-czerwonej. Ciekawostkę stanowi użyty motyw gwiazdy, który był stosowany w koronkarstwie już w latach 30. XVI w. we Włoszech. Wzór zatem funkcjonował w Europie w swojej niezmienionej formie co najmniej 400 lat. Był także stosowany w hafcie białym na obszarze dawnej rejencji kwidzyńskiej.

(oprac. J. Jezierska)

 

 

Inventar Heimat Museum in Marienwerder, s. 351, poz. 2917.

Kapa; negatyw ze zbiorów Muzeum w Kwidzynie [neg. 2294(2)].

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *