Zaginione akwarele Arthura Bendrata z Izby Skarbnika na Zamku Wysokim

 In Aktualności, Straty

Urodzony w Gdańsku niemiecki artysta Arthur Bendrat (1872–1914) specjalizował się w malarstwie pejzażowym, wykazując szczególną predylekcję do weduty – do krajobrazu miejskiego, który często ożywiał figuralnym sztafażem. Uprawiał także z dużym powodzeniem rysunek i barwną litografię. Ilustrował książki. Nauki w zakresie sztuk plastycznych pobierał w Gdańsku pod okiem Bernharda Sturmhöfela, a w latach 1895–1902 otrzymawszy stypendium z Towarzystwa Pokoju (Friedensgesellschaft) kształcił się w zakresie malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Dreźnie. Najpierw studiował u Friedricha Prellera mł.; później od 1898 roku u profesora Gotthardta Kuehla dzięki któremu poznał założenia impresjonizmu. Był członkiem drezdeńskiej grupy artystycznej die Elbier. Swoje prace wystawiał w Düsseldorfie, Dreźnie, Berlinie, Gdańsku i Monachium. Zainspirowany nową techniką malarską używał w swoich kompozycjach jasnych, czystych barw, którymi modelował przestrzeń i oddawał efekty świetlne. Od 1905 pracował nad cyklem litografii przedstawiających widoki miast niemieckich. Spośród nich możemy wymienić m.in. widok zamku kapituły pomezańskiej w Kwidzynie od strony Gdaniska (il. 1), zamku krzyżackiego w Malborku zza Nogatu oraz kościoła Mariackiego od strony Zbrojowni w zimowej szacie (il. 2).

Przed wojną do zbiorów zamku malborskiego zostały przekazane ok. 1911 roku przez gdańską firmę jubilerską Moritz Stumpf & Sohn, mającą wówczas swoją siedzibę na Langgasse (ulica Długa), trzy prace Arthura Bendrata powstałe ok. 1906 roku. Przedstawiały one malowniczy widok ruin zamku krzyżackiego w Radzyniu Chełmińskim (akwarela i litografia) oraz gotyckiego kościoła pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła na Nowym Mieście w Toruniu od południowego wschodu (akwarela). Przechowywano je – jak wynika z drukowanych sprawozdań Towarzystwa Upiększania i Odbudowy Zamku Malborskiego – w Izbie Skarbnika na Zamku Wysokim. W listopadzie 1948 roku zostały one przewiezione z Referatu Kultury i Sztuki przy Starostwie Powiatowym w Malborku do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. W inwentarzu MWP odnotowano, iż litografia wydana przez lipską firmę Benedictus Gotthelf Teubner uległa zniszczeniu i wykreślono ją z ewidencji, natomiast pozostałe akwarele trafiły w listopadzie 1950 roku do magazynów Ministerstwa Kultury i Sztuki. Ich dalsze losy są nam dziś nieznane.

(oprac. J. Lijka)

Il. 1. Widok zamku kapituły pomezańskiej w Kwidzynie; Kolekcja Rycin Muzeum Zamkowego w Malborku; 1906; papier, litografia barwna; nr inw. MZM/R/211.
Il. 2. Widok kościoła Mariackiego od zachodu w zimowej szacie; 1906; Kolekcja Rycin Muzeum Zamkowego w Malborku; papier, litografia barwna; nr inw. MZM/R/210.
Il. 3. Widok kościoła św. Jakuba Apostoła w Toruniu od południowego wschodu; po 1906; Kolekcja Dokumentacji Historycznej Muzeum Zamkowego w Malborku; pocztówka, fotolitografia; nr inw. MZM/DH/1617.